Transporti publik është një nga shërbimet që qytetarët e përdorin çdo ditë, por përveç pyetjes se kur do të mbërrijë autobusi, ekziston edhe një pyetje tjetër e rëndësishme: sa i kushton qytetit transporti publik dhe kush e paguan atë?
Në Tetovë, transportin urban e organizon Ndërmarrja Publike „Tetova Transport“, ndërsa Komuna e Tetovës mbulon një pjesë të shpenzimeve përmes subvencioneve. Për vitin 2026, Këshilli i Komunës së Tetovës miratoi një model të ri subvencionimi, i cili parasheh deri në 18 milionë denarë, ose rreth 293 mijë euro, për funksionimin e transportit publik. Vendimi zyrtar për subvencionimin e „Tetova Transport“ për vitin 2026 tregon se si planifikohet financimi i këtij shërbimi.
Sipas vendimit të Komunës së Tetovës për subvencionimin, Komuna nuk i paguan ndërmarrjes një shumë fikse mujore. Subvencioni llogaritet në bazë të kilometrave që autobusët përshkojnë gjatë muajit. Për çdo kilometër të përshkuar, Komuna parasheh 150 denarë, ndërsa shuma e përgjithshme gjatë vitit nuk mund të tejkalojë 18 milionë denarë. Kjo do të thotë se mjetet nga buxheti komunal lidhen drejtpërdrejt me funksionimin e linjave dhe kilometrat e realizuar. Vendimi parasheh që këto mjete të sigurohen nga Buxheti i Komunës së Tetovës për vitin 2026.
Megjithatë, kjo shumë nuk duhet të barazohet me shpenzimet e përgjithshme të transportit publik. 18 milionë denarë janë shuma maksimale e subvencionit komunal dhe jo shpenzimet e përgjithshme të „Tetova Transport“. Shpenzimet e ndërmarrjes përfshijnë pagat dhe kontributet për punonjësit, karburantin, mirëmbajtjen dhe riparimin e autobusëve, pjesët rezervë, sigurimin dhe shpenzime të tjera operative. Vendimi i Komunës për vitin 2026 e arsyeton subvencionimin me rritjen e pagës minimale dhe çmimet e larta të naftës dhe derivateve të naftës, duke paralajmëruar se pa mbështetje financiare ekziston rreziku i reduktimit të linjave dhe numrit të nisjeve ditore.
Kur bëhet fjalë për të ardhurat, është e rëndësishme të bëhet një dallim: të ardhurat nga shitja e biletave nuk janë të ardhura të drejtpërdrejta të Komunës së Tetovës, por të ardhura të Ndërmarrjes Publike „Tetova Transport“. Në periudhën kur transporti funksiononte me pagesë, të ardhurat nga biletat nuk ishin të mjaftueshme për t’i mbuluar të gjitha shpenzimet. Në nëntor të vitit 2025 u raportua se shitja e biletave mbulonte rreth 30 për qind të shpenzimeve, ndërsa pjesa tjetër duhej të mbulohej nga buxheti komunal. Kjo ishte një nga arsyet për futjen e transportit publik falas, siç raportoi artikulli për modelin e financimit dhe transportin falas.
Nga viti 2026, modeli ka ndryshuar. Komuna dhe „Tetova Transport“ kanë futur një sistem të transportit falas për qytetarët që i kanë shlyer detyrimet ndaj Komunës, ndërsa sistemi i ri përdor kartela dhe një aplikacion digjital. Sipas informacioneve për sistemin e ri të biletave dhe transportin falas, qytetarët mund të aplikojnë përmes aplikacionit TE KLIK, ndërsa janë paraparë edhe kartela RFID dhe bileta digjitale me kod QR. Kjo do të thotë se modeli i mëparshëm, në të cilin ndërmarrja varej pjesërisht nga shitja e biletave, gradualisht po zëvendësohet me një model ku një pjesë më e madhe e shpenzimeve mbulohet nga fondet publike.
Sa autobusë ka Tetova?
Transporti publik filloi me pesë autobusë, të blerë përmes Projektit për Përmirësimin e Shërbimeve Komunale, me mbështetje financiare të lidhur me Bankën Botërore. Investimi fillestar ishte planifikuar në vlerë prej 72,6 milionë denarësh, ndërsa përmes procedurës së prokurimit autobusët u siguruan për 44,3 milionë denarë, përkatësisht rreth 720 mijë euro. Më shumë informacione gjenden në njoftimin e Ministrisë së Financave për investimin në autobusët e Tetovës.
Të dhënat e publikuara në vitin 2025 gjithashtu e përshkruajnë flotën e „Tetova Transport“ me pesë autobusë. Në atë periudhë, transporti urban funksiononte me katër linja, ndërsa gjatë sezonit dimëror kishte edhe një linjë deri në Kodrën e Diellit, sipas informacioneve për linjat dhe autobusët në Tetovë.
Për qytetarët, një nga problemet më të mëdha nuk është vetëm numri i autobusëve, por edhe të dinë se ku ndodhet autobusi dhe kur do të mbërrijë. Për këtë tashmë ekzistojnë mjete digjitale. Aplikacioni „GoPublicTransport“, i krijuar nga dy të rinj nga Tetova, mbledh të dhënat për linjat dhe orarin e „Tetova Transport“ dhe u mundëson përdoruesve të shohin linjat, stacionet dhe orarin e autobusëve. Aplikacioni u krijua pikërisht me qëllim që informacionet për transportin publik të jenë më lehtë të qasshme për qytetarët, siç shpjegon artikulli për aplikacionin GoPublicTransport.
Megjithatë, ekziston një dallim ndërmjet orarit të planifikuar të udhëtimit dhe vendndodhjes reale të autobusit. Krijuesit e GoPublicTransport kanë propozuar që sistemi të zhvillohet më tej përmes gjurmimit në kohë reale, duke i lidhur sistemet GPS të autobusëve me aplikacionin. Sipas tyre, një sistem i tillë do t’u mundësonte qytetarëve të shihnin në hartë se ku ndodhet autobusi dhe sa kohë ka mbetur deri në mbërritjen e tij. Aktualisht, një sistem zyrtar publik për gjurmimin e autobusëve në kohë reale nuk është konfirmuar në burimet zyrtare që kemi shqyrtuar; propozimi përshkruhet më tej në burimin për GoPublicTransport.
Ekziston edhe aplikacioni NOTaxi, i cili ofron informacione për orarin e autobusëve në Tetovë, krahas shërbimeve të tjera që lidhen me transportin. Aplikacioni është i disponueshëm për Android dhe iOS dhe ofron informacione për orarin e autobusëve në Tetovë, por kjo nuk do të thotë se shfaq vendndodhjen GPS të autobusëve në kohë reale. Përdoruesit mund t’i kontrollojnë informacionet e disponueshme përmes NOTaxi në Google Play dhe NOTaxi në App Store.
Sa u përket linjave, rrjeti urban është zgjeruar krahasuar me periudhën kur filloi transporti publik. Të dhënat e publikuara në vitin 2025 tregojnë katër linja kryesore: linjën 1, linjën 1/A, linjën 2 dhe linjën 3, të cilat lidhin pjesë të ndryshme të qytetit dhe vendbanimet përreth. Gjatë sezonit dimëror funksionon edhe transporti në relacionin Tetovë–Kodra e Diellit. Në janar të vitit 2026, Komuna publikoi sërish orarin e autobusëve për këtë relacion, me nisje nga Tetova në orën 08:00 dhe 10:00, ndërsa kthimi parashihej në orën 14:45 dhe 16:00. Detajet gjenden në informacionin për linjën Tetovë–Kodra e Diellit.
Por pyetja më interesante për të ardhmen është nëse Tetova do të ketë më shumë autobusë. Për këtë ekziston një plan i publikuar për publikun. Komuna njoftoi se Tetova është përfshirë në planin për sigurimin e pesë autobusëve të rinj elektrikë, ndërsa është paralajmëruar edhe zgjerimi i transportit publik drejt zonave rurale dhe fshatrave malorë. Në të njëjtat plane përmendet edhe blerja e katër minibusëve për mbulimin e fshatrave të Sharrit, sipas raportit për autobusët elektrikë dhe zgjerimin e transportit.
Deri më tani mund të konfirmohet se pesë autobusët elektrikë janë të planifikuar, por nuk kemi gjetur ndonjë dokument zyrtar që përcakton një datë të saktë për dorëzimin e tyre. Prandaj, është e rëndësishme të bëhet dallimi ndërmjet një investimi të paralajmëruar dhe autobusëve që tashmë janë blerë dhe kanë filluar të qarkullojnë. Pa një njoftim zyrtar për dorëzimin e tyre, nuk do të ishte e saktë të thuhej se flota tashmë është rritur nga pesë në dhjetë autobusë.
Hartimi i Planit për Mobilitet të Qëndrueshëm Urban të qytetit të Tetovës
Një tjetër ndryshim i rëndësishëm lidhet me planifikimin e mobilitetit. Në programin e Komunës për vitin 2026 parashihet hartimi i Planit për Mobilitet të Qëndrueshëm Urban të qytetit të Tetovës, me vlerë të planifikuar prej 7,4 milionë denarësh. Ky plan është i rëndësishëm sepse mobiliteti nuk ka të bëjë vetëm me autobusët, por edhe me mënyrën se si do të organizohen në të ardhmen transporti publik, rrugët, shtigjet për këmbësorë dhe biçikleta, parkimi dhe komunikacioni në qytet. Kjo masë është përfshirë në programin dhe dokumentet e Komunës së Tetovës.
Në të njëjtin program investues për vitin 2026 janë paraparë edhe 2 milionë denarë për ndërtimin e stacioneve të autobusëve në rrjetin urban. Kjo tregon se investimet në transportin publik nuk kufizohen vetëm në blerjen e autobusëve, por përfshijnë edhe infrastrukturën që qytetarët e përdorin gjatë pritjes dhe hyrjes në autobus, siç thuhet në dokumentin zyrtar të Komunës.
Kjo hap një pyetje të rëndësishme për qytetarët: ku mund të shohim sa para janë shpenzuar, sa autobusë janë në funksion dhe çfarë është planifikuar për periudhën e ardhshme? Një pjesë e këtyre informacioneve mund të gjendet në Gazetën Zyrtare të Komunës së Tetovës, ku publikohen vendimet për subvencionet, planet e ndërmarrjeve publike dhe dokumentet buxhetore. Komuna ka edhe një seksion të veçantë për komunikacionin dhe rrugët, ku paraqiten kompetencat që lidhen me planifikimin e komunikacionit urban, transportin linjor, stacionet e autobusëve dhe analizën e komunikacionit.
Në këtë mënyrë, transporti publik në Tetovë mund të shqyrtohet jo vetëm përmes pyetjes „a erdhi autobusi?“, por edhe përmes një pamjeje më të gjerë: sa kushton shërbimi, sa mbulohet nga qytetarët, sa nga Komuna, sa autobusë janë në dispozicion, cilat linja funksionojnë, sa kilometra përshkohen dhe cilat investime janë planifikuar.
Për vitin 2026, të dhënat e disponueshme publikisht tregojnë një model në të cilin Komuna ka paraparë deri në 18 milionë denarë subvencione për „Tetova Transport“, transporti publik është falas për kategori të caktuara qytetarësh, janë planifikuar pesë autobusë të rinj elektrikë, është paralajmëruar zgjerimi drejt zonave rurale dhe malore, ndërsa Komuna planifikon edhe investime në stacionet e autobusëve dhe hartimin e një plani më të gjerë për mobilitet të qëndrueshëm urban. Sfida e radhës është që qytetarët të mund të ndjekin jo vetëm planin, por edhe zbatimin e tij: sa nga mjetet janë shpenzuar, sa kilometra janë realizuar, sa autobusë qarkullojnë realisht dhe kur autobusët e rinj do të vihen në shërbim.
Në fund, transporti publik modern nuk matet vetëm me numrin e autobusëve. Ai matet edhe me atë se sa lehtë mundet qytetari ta gjejë orarin, të shohë se ku ndodhet autobusi, të dijë kur do të mbërrijë, të kuptojë sa kushton shërbimi dhe të shohë se si përdoren fondet publike. Për një qytet si Tetova, transparenca e këtyre të dhënave është po aq e rëndësishme sa vetë autobusi që qarkullon nëpër rrugë.
Autori: Angel Stojanovski
Ky aktivitet mbështetet nga Iniciativa për Demokraci Dixhitale CIVICUS (DDI)