Kur Komuna e Tetovës planifikon të ndërtojë një shkollë, të rikonstruktojë një rrugë, të ndërtojë një kanalizim apo të investojë në një objekt sportiv, paratë kalojnë përmes procedurave të prokurimit publik. Për qytetarin, këto procedura shpesh duken të komplikuara, me dokumente, tabela, vlera dhe terma teknikë.
Por në thelb, pyetja është e thjeshtë: Sa para janë parashikuar, çfarë do të blihet, kush do ta realizojë dhe sa kushton kontrata?
Komuna e Tetovës ka një njësi të posaçme për prokurimet publike, e cila ndër të tjera përgatit planin vjetor të prokurimeve, dokumentacionin e tenderëve, kontratat dhe ndjek realizimin e porosive sipas kontratave të lidhura. Në strukturën financiare të Komunës parashihet gjithashtu kontrolli i realizimit të kontratave dhe kontrolli i dokumentacionit financiar, përfshirë faturat, porositë, fletëdërgesat dhe dokumentet e pranimit.
Kjo do të thotë se një prokurim publik nuk përfundon me shpalljen e kompanisë fituese. Procesi vazhdon me realizimin e kontratës dhe kontrollin financiar të asaj që është blerë ose ndërtuar.
Nga buxheti deri te kontrata
Në mënyrë të thjeshtuar, një prokurim publik mund të ndiqet përmes disa hapave: nevoja identifikohet, planifikohet në kuadër të prokurimeve, shpallet procedura, kompanitë dorëzojnë ofertat, bëhet përzgjedhja dhe më pas lidhet kontrata.
Për qytetarin është e rëndësishme të bëhet dallimi ndërmjet disa shifrave. Një dokument mund të tregojë vlerën e parashikuar të prokurimit, një tjetër ofertën e kompanisë dhe një tjetër vlerën e kontratës së nënshkruar. Këto shifra nuk duhet të trajtohen automatikisht si e njëjta gjë.
Po aq i rëndësishëm është edhe dallimi mes vlerës së kontratës dhe shumës së paguar realisht. Nëse një kontratë ka një vlerë të caktuar, kjo nuk do të thotë domosdoshmërisht se e gjithë ajo shumë është paguar në momentin kur kontrata është nënshkruar.
Pikërisht për këtë arsye, kur analizohen paratë publike, duhet të shikohen jo vetëm kontratat, por edhe realizimi i tyre.
Kontrata prej 155 milionë denarësh për shkollën “Goce Stojçevski”
Një nga kontratat me vlerë të lartë të lidhura nga Komuna e Tetovës në vitin 2025 është kontrata për ndërtimin e objektit të OOU “Goce Stojçevski”, faza e dytë.
Sipas të dhënave të publikuara më 26 nëntor 2025, Komuna e Tetovës ka lidhur kontratë me kompaninë AK Invest DOOEL Tetovë në vlerë prej 155.209.095 denarësh, që në burimin e publikuar është paraqitur si 2.523.725 euro.
Kjo është një kontratë konkrete dhe jo thjesht një shumë e parashikuar në planin e prokurimeve.
Megjithatë, edhe në këtë rast duhet bërë një dallim: shifra prej 155.209.095 denarësh është vlera e kontratës së raportuar, jo automatikisht shuma që mund të themi se është paguar tashmë nga Komuna.
Mbi 130 milionë denarë për rrugën Lisec–Popova Shapka
Një tjetër kontratë e rëndësishme lidhet me ndërtimin e rrugës anësore, ose lidhjes rrugore, Lisec–Popova Shapka.
Sipas të dhënave të publikuara më 20 nëntor 2025, Komuna e Tetovës ka lidhur kontratë me kompaninë Pelagonia AD Gostivar në vlerë prej 130.160.255 denarësh, e paraqitur në burimin e njëjtë si 2.116.427 euro.
Edhe këtu bëhet fjalë për vlerën e kontratës. Për të përcaktuar se sa është paguar realisht deri në një datë të caktuar, do të nevojiteshin të dhënat financiare të realizimit të kontratës.
Investime në objekte sportive
Në vitin 2025, Komuna e Tetovës ka lidhur edhe kontrata për ndërtimin e objekteve sportive në shkolla.
Më 17 nëntor 2025 është publikuar se Komuna ka lidhur kontratë me kompaninë Vivint DOOEL Shkup për ndërtimin e një salle sportive dhe pishine të mbyllur në OOU “Naim Frashëri”. Vlera e kontratës është 61.117.971 denarë, ose 993.788 euro sipas burimit të publikuar.
Një kontratë me të njëjtën vlerë, 61.117.971 denarë, është lidhur edhe me kompaninë Eurovia DOOEL Zhelinë për programin e ndërtimit të një salle sportive dhe pishine të mbyllur në OOU “Kirili dhe Metodij”.
Kështu, vetëm këto dy kontrata për objektet sportive përfaqësojnë një vlerë nominale të kombinuar prej 122.235.942 denarësh.
Katër kontrata, mbi 408 milionë denarë
Nëse mbledhim vetëm katër kontratat e mësipërme – objektin e OOU “Goce Stojçevski”, rrugën Lisec–Popova Shapka dhe dy kontratat për objektet sportive – vlera nominale e kontratave arrin në: 408.605.094 denarë.
Kjo shifër është një mbledhje matematikore e vlerave të katër kontratave të publikuara dhe nuk duhet të paraqitet si shumë e paguar nga Komuna.
Kjo është një pikë e rëndësishme për mënyrën se si duhet lexuar një tender publik. Kur një kontratë është nënshkruar për 100 milionë denarë, kjo na tregon vlerën e marrëveshjes. Për të thënë se “Komuna ka shpenzuar 100 milionë denarë”, duhet të kemi dëshmi për pagesën përkatëse.
Çfarë tregojnë të dhënat për kompanitë?
Një analizë e publikuar nga Byroja për Prokurime Publike në raportin e saj për vitin 2025 tregon se disa operatorë ekonomikë kanë marrë një pjesë të konsiderueshme të kontratave të prokurimit në Komunën e Tetovës.
Në raport përmenden, ndër të tjera, Pelagonia AD Gostivar, me kontrata të lidhura në vlerë prej 206.382.336 denarësh, AK Invest DOOEL Tetovë, me 155.209.095 denarësh, si dhe Eco-Peu DOOEL Tetovë, me 112.585.905 denarësh. Raporti paraqet gjithashtu vlerën totale të kontratave të lidhura me operatorët ekonomikë të analizuar.
Këto të dhëna janë veçanërisht të rëndësishme sepse vijnë nga një burim institucional dhe tregojnë jo vetëm një tender të vetëm, por një pamje më të gjerë të kontratave të prokurimit.
Megjithatë, fakti që një kompani ka marrë disa kontrata ose një vlerë të lartë kontratash nuk do të thotë në vetvete se ka pasur parregullsi. Për të arritur një përfundim të tillë duhet analizuar secila procedurë, numri i ofertuesve, kriteret e përzgjedhjes, kontrata dhe mënyra e realizimit.
Pse është e rëndësishme të dallojmë kontratën nga pagesa?
Për një qytetar, një nga gabimet më të lehta është të shohë një shifër në një tender dhe ta konsiderojë atë automatikisht si para të shpenzuara.
Por një kontratë mund të ketë një vlerë prej 155 milionë denarësh, ndërsa pagesat mund të bëhen në faza, sipas realizimit të punëve dhe kushteve të kontratës.
Për këtë arsye, një analizë serioze e shpenzimeve publike duhet të përpiqet të ndjekë të gjithë zinxhirin: sa u planifikua, sa ishte vlera e tenderit, kush fitoi, sa ishte kontrata, çfarë u realizua dhe sa u pagua.
Komuna e Tetovës në faqen e saj publikon dokumente të lidhura me buxhetin, kontratat e prokurimeve publike dhe planin vjetor të prokurimeve. Faqja zyrtare gjithashtu përshkruan përgjegjësitë e njësive financiare dhe të prokurimit për përgatitjen, kontrollin dhe ndjekjen e realizimit të këtyre procedurave.
Çfarë mund të kontrollojë qytetari?
Për të kuptuar një shpenzim publik, qytetari nuk ka nevojë të jetë ekspert në prokurime. Mund të fillojë me disa pyetje themelore: Çfarë po blihet ose ndërtohet? Sa është vlera e parashikuar? Sa është vlera e kontratës? Kush e fitoi? Sa kompani kanë konkurruar? Çfarë përcakton kontrata? Kur duhet të përfundojë puna? Dhe, më e rëndësishmja, a është realizuar ajo që është paguar?
Këto pyetje e bëjnë shumë më të lehtë leximin e dokumenteve publike.
Në rastin e Komunës së Tetovës, të dhënat e publikuara për vitin 2025 tregojnë se prokurimet përfshijnë projekte të mëdha në arsim, infrastrukturë dhe sport. Vetëm katër kontratat e analizuara në këtë artikull kanë një vlerë të kombinuar prej mbi 408 milionë denarësh.
Por shifra vetë nuk tregon nëse paratë janë përdorur mirë. Për këtë nevojitet një hap tjetër: kontrolli i realizimit.
Transparenca fillon kur qytetari mund ta ndjekë paratë
Një sistem transparent i prokurimit publik nuk duhet të bëjë të mundur vetëm gjetjen e një kontrate. Ai duhet t’i mundësojë qytetarit të ndjekë historinë e një shpenzimi nga fillimi deri në fund.
Nga momenti kur një nevojë futet në plan, te shpallja e tenderit, ofertat e kompanive, zgjedhja e fituesit, nënshkrimi i kontratës dhe më pas realizimi dhe pagesa.
Në këtë mënyrë, një dokument administrativ shndërrohet në informacion që qytetari mund ta përdorë.
Në fund, pyetja më e rëndësishme nuk është vetëm “Sa para janë parashikuar?”. Pyetja është: “Çfarë është realizuar me këto para?”
Për qytetarët e Tetovës, përgjigjja ndaj kësaj pyetjeje është thelbësore për të kuptuar se si përdoret buxheti i komunës dhe çfarë përfitimi konkret marrin qytetarët nga shpenzimet publike.
Burimet
- Komuna e Tetovës – dokumentet për buxhetin, kontratat dhe planin vjetor të prokurimeve.
- Komuna e Tetovës – struktura dhe përgjegjësitë e sektorëve financiarë dhe të prokurimit.
- Byroja për Prokurime Publike – raporti për prokurimet publike: raporti përmban të dhëna për kontratat e lidhura dhe operatorët ekonomikë, përfshirë të dhënat e cituara për Pelagonia, AK Invest dhe Eco-Peu.
- eMagazin – kontrata për OOU “Goce Stojçevski”: të dhënat për kontratën prej 155.209.095 denarësh me AK Invest.
- eMagazin – kontrata Lisec–Popova Shapka: të dhënat për kontratën prej 130.160.255 denarësh me Pelagonia AD Gostivar.
- eMagazin – kontrata për OOU “Naim Frashëri”: të dhënat për kontratën prej 61.117.971 denarësh me Vivint.
- eMagazin – kontrata për OOU “Kirili dhe Metodij”: të dhënat për kontratën prej 61.117.971 denarësh me Eurovia.
Autori: Angel Stojanovski
Ky aktivitet mbështetet nga Iniciativa për Demokraci Dixhitale CIVICUS (DDI)