Mbështetja për grupet e margjinalizuara në Tetovë përfshin ndihmën financiare për familjet në vështirësi ekonomike, personat me aftësi të kufizuara, të moshuarit dhe komunitetet që përballen me rrezik të përjashtimit social. Dokumentet komunale për vitet 2025 dhe 2026 përmbajnë programe për këto kategori, ndërsa gjatë vitit 2026 janë raportuar edhe iniciativa për përmirësimin e qasjes në hapësirat publike dhe zhvillimin e shërbimeve sociale. Për të vlerësuar rezultatet, megjithatë, duhet të dallohen fondet e planifikuara nga shpenzimet faktike dhe numri i qytetarëve që kanë përfituar.
Buxheti social: Çfarë tregojnë shifrat?
Në programin e Komunës së Tetovës për vitin 2025 janë paraparë disa kategori të veçanta të financimit për mbrojtjen sociale. Sipas programit komunal për mbrojtjen sociale për vitin 2025 (Fletorja Zyrtare nr. 17, e publikuar më 31 dhjetor 2024, faqja 75 e dokumentit), janë planifikuar 2,5 milionë denarë për ndihmë financiare për familjet me të ardhura të ulëta, personat me aftësi të kufizuara, të moshuarit dhe grupet e tjera në rrezik social.
Në të njëjtin program janë paraparë 3 milionë denarë për mbështetjen e personave me aftësi të kufizuara, 1 milion denarë për organizatat lokale joqeveritare që punojnë në fushën e mbrojtjes sociale dhe 1 milion denarë për programe edukative dhe parandaluese. Për ndihmën financiare të njëhershme në formë vauçerësh për personat në rrezik social janë paraparë edhe 3 milionë denarë.
Këto pesë kategori përfaqësojnë gjithsej 10,5 milionë denarë të planifikuar për vitin 2025. Kjo shumë përfshin vetëm kategoritë e përmendura dhe nuk përfaqëson domosdoshmërisht të gjithë buxhetin social të komunës. Po ashtu, shumat e planifikuara nuk dëshmojnë se të gjitha mjetet janë shpenzuar realisht.
Për vitin 2026, Komuna e Tetovës ka publikuar programin e ri të aktiviteteve në fushën e mbrojtjes sociale në Fletoren Zyrtare nr. 24, të publikuar më 31 dhjetor 2025 (programi për mbrojtjen sociale fillon në faqen 60 të dokumentit PDF; programi për përfshirjen e komunitetit rom dhe grupeve të tjera të margjinalizuara gjendet në faqet 66-67). Ky është dokumenti përkatës për planifikimin e vitit 2026 dhe duhet të përdoret në vend të lidhjeve të vjetra që mund të mos hapen.
Personat me aftësi të kufizuara: Pengesat në hapësirat publike
Përveç ndihmës financiare, një çështje e rëndësishme për personat me aftësi të kufizuara është qasja në trotuare dhe institucione publike. Në një raportim të shtatorit 2026, TV21 trajtoi vështirësitë e lëvizjes në Tetovë dhe aksionin komunal për uljen e trotuareve.
Sipas raportimit, në Tetovë janë të regjistruar rreth 650 persona me aftësi të kufizuara. Artikulli përmend pengesa në trotuare dhe vështirësi për qasje në institucione, përfshirë Qendrën për Punë Sociale dhe Spitalin e Tetovës. Komuna ka raportuar nisjen e një aksioni për krijimin e kalimeve më të përshtatshme për personat që përdorin karroca për lëvizje.
Kjo ndërhyrje synon të përmirësojë qasjen fizike në hapësirat publike. Megjithatë, raportimi nuk përcakton koston e përgjithshme të punimeve, numrin e lokacioneve të përshtatura ose numrin e personave që kanë përfituar drejtpërdrejt. Për këtë arsye, ndikimi financiar i kësaj mase nuk mund të llogaritet vetëm nga informacionet e publikuara.
Shërbimet e ndihmës dhe përkujdesjes në shtëpi
Një tjetër iniciativë lidhet me ofrimin e shërbimeve sociale për personat që kanë nevojë për mbështetje në jetën e përditshme. Më 3 mars 2026, Komuna e Tetovës publikoi një thirrje publike për shërbimin e ndihmës dhe përkujdesjes në shtëpi.
Sipas njoftimit, projekti realizohet në bashkëpunim me Ministrinë e Politikës Sociale, Demografisë dhe Rinisë, ndërsa Shoqata e Qytetarëve „Millenium“ nga Tetova është përfshirë si ofruese e shërbimit. Projekti mbështetet përmes një granti të Bankës Botërore.
Shërbime të tilla mund të jenë të rëndësishme për personat e moshuar, personat me aftësi të kufizuara dhe qytetarët që kanë nevojë për ndihmë në aktivitetet e përditshme. Megjithatë, njoftimi për thirrjen nuk paraqet numrin e personave që e kanë marrë shërbimin, vlerën e plotë të financimit të lidhur me zbatimin e tij në Tetovë ose shumën që është mbuluar drejtpërdrejt nga buxheti komunal.
Përfshirja e komunitetit rom dhe grupeve të tjera të margjinalizuara
Për vitin 2026, Komuna e Tetovës ka miratuar programin vjetor të punës për përfshirjen e komunitetit rom dhe grupeve të tjera sociale të margjinalizuara. Programi figuron në Fletoren Zyrpetare të Komunës së Tetovës nr. 24 (faqet 66-67 të dokumentit PDF).
Miratimi i programit tregon se përfshirja sociale e këtyre grupeve është pjesë e planifikimit institucional të komunës. Megjithatë, për të vlerësuar zbatimin e tij nevojiten të dhëna për aktivitetet e realizuara, fondet e shpenzuara dhe numrin e personave që kanë përfituar. Ekzistenca e një programi, në vetvete, nuk dëshmon se të gjitha masat e planifikuara janë zbatuar.
Çfarë tregojnë të dhënat publike?
Dokumenti komunal për vitin 2025 parasheh 10,5 milionë denarë në pesë kategori të lidhura me mbështetjen sociale. Për vitin 2026 ekziston një program i ri komunal për mbrojtjen sociale dhe një program për përfshirjen e komunitetit rom e grupeve të tjera të margjinalizuara. Gjatë vitit 2026 janë raportuar gjithashtu iniciativa për përmirësimin e qasjes së personave me aftësi të kufizuara dhe zhvillimin e shërbimeve të ndihmës e përkujdesjes në shtëpi.
Megjithatë, të dhënat e identifikuara nuk japin një pasqyrë të plotë të shpenzimeve faktike për të gjitha kategoritë gjatë viteve 2025 dhe 2026. Mungojnë gjithashtu të dhëna të konsoliduara për numrin e familjeve që kanë marrë ndihmë financiare, përfituesit e vauçerëve, personat që kanë përdorur shërbimet sociale dhe rezultatet konkrete të programeve të përfshirjes.
Autori: Angel Stojanovski
Ky aktivitet mbështetet nga Iniciativa për Demokraci Dixhitale CIVICUS (DDI)