Tatimi që paguajmë për pronën, taksat dhe detyrimet e tjera lokale janë pjesë e parave që Komuna e Tetovës përdor për funksionimin dhe financimin e shërbimeve publike. Por sa mbledh Komuna, nga vijnë këto para dhe ku shkojnë më pas?
Kur flasim për financat e një komune, është e rëndësishme të bëjmë dallimin mes të hyrave që Komuna i mbledh vetë dhe parave që vijnë nga burime të tjera, si transferet nga pushteti qendror, donacionet apo dotacionet.
Sipas Buxhetit zyrtar të Komunës së Tetovës për vitin 2026, të hyrat totale të planifikuara në bilancin e të hyrave arrijnë në 2.749.527.606 denarë. Prej tyre, 325.062.703 denarë janë planifikuar si të hyra tatimore.
Kjo do të thotë se të hyrat tatimore përbëjnë rreth 11.8% të të hyrave totale të paraqitura në buxhetin e vitit 2026.
Nga vijnë të hyrat tatimore?
Pjesa më e madhe e të hyrave tatimore të Komunës së Tetovës lidhet me tatimet mbi pronën.
Për vitin 2026 janë planifikuar 178.737.618 denarë nga tatimet mbi pronën, ndërsa 43.703.306 denarë janë planifikuar nga tatimet mbi të ardhurat, fitimin dhe fitimet kapitale, dhe 102.621.781 denarë nga tatimet për shërbime specifike. Në total, këto kategori arrijnë në 325.062.703 denarë. Këto shifra janë pjesë e bilancit zyrtar të të hyrave të Komunës së Tetovës.
Pra, më shumë se gjysma e të hyrave tatimore të planifikuara për vitin 2026 vijnë nga tatimet mbi pronën.
Tatimi mbi pronën është një nga detyrimet kryesore lokale të qytetarëve dhe bizneseve. Komuna ka edhe formularë dhe shërbime financiare për tatimet, përfshirë deklaratat për vlerësimin e tatimit në pronë dhe deklaratat për transferim, dhuratë apo trashëgimi të pronës së paluajtshme.
Por ku shkojnë këto para?
Këtu është e rëndësishme të kuptohet se tatimi i një qytetari nuk lidhet drejtpërdrejt me një projekt të vetëm.
Kur mblidhen, këto të hyra bëhen pjesë e buxhetit komunal dhe më pas përdoren, së bashku me burime të tjera financimi, për programet dhe shërbimet që janë në kompetencë të Komunës.
Këtu përfshihen mirëmbajtja dhe ndërtimi i rrugëve lokale, ndriçimi publik, mirëmbajtja e hapësirave publike, parqet dhe gjelbërimi, menaxhimi i mbeturinave, shërbimet komunale, mbrojtja e mjedisit, planifikimi urban dhe aktivitete të tjera lokale. Në varësi të kompetencës dhe mënyrës së financimit, buxheti komunal mbështet edhe fusha si arsimi, kultura, sporti dhe zhvillimi lokal.
Vetë Komuna e Tetovës ka njësi të veçanta për koordinimin dhe kontrollin e buxhetit, të cilat ndjekin realizimin e buxhetit, kontratave, obligimeve dhe shpenzimeve.
A financohet Komuna vetëm nga taksat?
Jo.
Kjo është një nga gjërat më të rëndësishme për t’u kuptuar kur lexojmë një buxhet komunal.
Në vitin 2026, përveç 325 milionë denarëve të të hyrave tatimore, buxheti përfshin edhe të hyra jotatimore, të hyra kapitale, transfere dhe donacione. Vetëm te zëri i transfereve dhe donacioneve, dokumenti zyrtar parashikon më shumë se 2.3 miliardë denarë në të ardhura totale të kësaj kategorie.
Kjo do të thotë se një investim komunal prej disa milionë denarësh nuk mund të konsiderohet automatikisht si i financuar vetëm nga tatimet që paguajnë qytetarët.
Për të kuptuar se ku shkojnë paratë, duhet të shikojmë burimin e financimit, zërin buxhetor dhe realizimin faktik të shpenzimit.
Sa mirë po mblidhen tatimet?
Ka një tregues interesant nga viti 2025.
Në mars 2026, MIA raportoi se, sipas kryetarit të Tetovës, të hyrat e realizuara nga tatimi mbi pronën në vitin 2025 kishin tejkaluar planifikimin me rreth 20%. Sipas deklaratës së tij, ishin realizuar 120% e të hyrave të planifikuara nga ky burim.
Ky është një tregues pozitiv për mbledhjen e të hyrave vetanake. Por duhet bërë një dallim shumë i rëndësishëm: mbledhja e parave nuk është e njëjtë me shpenzimin e tyre.
Nëse Komuna mbledh më shumë tatime sesa kishte planifikuar, pyetja e radhës është: sa nga këto mjete janë shpenzuar dhe për çfarë?
Çfarë duhet të shohë qytetari?
Për një qytetar, nuk mjafton të dijë vetëm se sa është tatimi që duhet të paguajë.
Duhet të jetë e mundur të ndiqet rruga e parasë: sa ishte planifikuar të mblidhej, sa u mblodh realisht, në cilin zë të buxhetit u regjistrua, sa u shpenzua dhe çfarë rezultati konkret u krijua.
Kjo është arsyeja pse transparenca buxhetore nuk përfundon me publikimin e një dokumenti me shifra.
Këshilli i Komunës e miraton buxhetin dhe llogarinë vjetore, ndërsa Komuna e Tetovës parashikon që Këshilli të miratojë edhe raportet për realizimin e buxhetit.
Pra, për qytetarin ekzistojnë dy pyetje të ndryshme:
Sa para janë planifikuar?
dhe
Sa para janë shpenzuar realisht?
Dallimi mes këtyre dy shifrave është shpesh pjesa më interesante e historisë së financave publike.
Ku shkojnë paratë e mia?
Përgjigjja e shkurtër është: paratë nga taksat lokale hyjnë në buxhetin e Komunës dhe përdoren bashkë me burimet e tjera të financimit për shërbime, programe dhe investime publike.
Për vitin 2026, Komuna e Tetovës ka planifikuar 325.062.703 denarë të hyra tatimore, prej të cilave 178.737.618 denarë nga tatimet mbi pronën.
Por pyetja më e rëndësishme për qytetarin nuk është vetëm “Sa mblodhi Komuna?”
Është:
“Sa prej këtyre parave u kthyen në shërbime dhe investime konkrete për qytetarët?”
Dhe pikërisht këtë duhet të na mundësojë transparenca publike ta kontrollojmë.
Autori: Angel Stojanovski
Ky aktivitet mbështetet nga Iniciativa për Demokraci Dixhitale CIVICUS (DDI)