Komuna e Tetovës ka planifikuar mbi 31 milionë denarë për mbrojtje, shpëtim dhe menaxhim me kriza në vitin 2026. Por ku shkojnë këto para? Sa janë paraparë për pajisje, trajnime dhe reagim në terren – dhe sa për strehimore?
Kur ndodh një përmbytje, zjarr, tërmet apo rrëshqitje dheu, pyetja e qytetarit zakonisht është e thjeshtë: A jemi të përgatitur?
Përgjigjja nuk varet vetëm nga numri i zjarrfikësve apo nga sa shpejt arrin ndihma. Ajo varet edhe nga pajisjet, strehimoret, njerëzit e trajnuar, komunikimi dhe, mbi të gjitha, nga paratë që janë planifikuar paraprakisht për të parandaluar dhe menaxhuar një krizë.
Në rastin e Tetovës, dokumentet publike tregojnë se për vitin 2026 ekziston një program i veçantë për mbrojtje, shpëtim dhe menaxhim me kriza.
31 milionë denarë për mbrojtje dhe shpëtim
Sipas Programit zyrtar të Komunës së Tetovës për mbrojtje, shpëtim dhe menaxhim me kriza për vitin 2026 (faqet 76-78 të dokumentit), për realizimin e aktiviteteve është planifikuar një buxhet prej 31.005.080 denarësh.
Këto mjete janë paraparë në programën Q0, në llogarinë 426990, dhe financohen nga Buxheti i Komunës së Tetovës.
Nëse e krahasojmë këtë me buxhetin e përgjithshëm të Komunës për vitin 2026, i cili është rreth 44.7 milionë euro, fondi për mbrojtje, shpëtim dhe menaxhim me kriza është një pjesë relativisht e vogël e buxhetit të përgjithshëm.
Por numri i përgjithshëm nuk tregon historinë e plotë.
Ajo që është më interesante është si ndahen 31 milionë denarët.
Pothuajse 97% shkojnë për strehimore
Nga 31.005.080 denarët e planifikuar, 30 milionë denarë janë paraparë për mirëmbajtjen dhe investimin në strehimoret dhe objektet e tjera mbrojtëse në territorin e Komunës.
Kjo është rreth 96.8% e të gjithë buxhetit të programit.
Me fjalë të thjeshta, nga çdo 100 denarë të planifikuar për këtë program, rreth 97 denarë janë të destinuar për strehimore dhe objekte mbrojtëse, ndërsa rreth 3 denarë mbeten për pajisje, trajnime dhe masa të tjera të parashikuara në program.
Kjo është një nga të dhënat më interesante që del nga dokumenti zyrtar.
Programi nuk jep vetëm një shumë të përgjithshme. Ai përshkruan edhe nevojën për kontrollimin dhe mirëmbajtjen e strehimoreve, përfshirë kontrollin e gjendjes së tyre, ventilimit, instalimeve, pajisjeve dhe higjienës. Programi i Komunës për mbrojtje dhe shpëtim (faqet 76-78) parashikon që kontrolli i strehimoreve të kryhet nga shërbimet kompetente komunale.
Pra, në letër, pjesa më e madhe e parave është e orientuar drejt infrastrukturës së mbrojtjes.
Po pajisjet për njerëzit që duhet të reagojnë?
Këtu situata bëhet më interesante.
Programi parashikon një seri pajisjesh për pjesëtarët e forcave për mbrojtje dhe shpëtim.
Për pajisjet personale janë paraparë 120.000 denarë. Për 7 dozimetra komandues janë planifikuar 23.000 denarë, ndërsa për dy mbushës të dozimetrit janë paraparë 75.000 denarë.
Janë planifikuar edhe 9 radiopajisjeN për 15.800 denarë, shenja identifikuese për 42 pjesëtarë për 84.000 denarë, maska mbrojtëse për 42 pjesëtarë për 17.600 denarë dhe pajisje të tjera personale, përfshirë fashot e para individuale, mbështjellësit mbrojtës dhe pajisjet për dekontaminim.
Në dokument figurojnë gjithashtu pajisje të përbashkëta për njësinë, pajisje për ndihmë të parë dhe mjete për riparimin e instalimeve elektrike.
Në total, këto artikuj të pajisjeve janë relativisht të vogla në krahasim me 30 milionë denarët e destinuar për strehimore.
Ka edhe para për trajnim
Programi nuk është vetëm për pajisje.
Komuna ka paraparë 60.000 denarë për trajnimin e forcave për mbrojtje dhe shpëtim.
Po ashtu, programi thotë se për funksionimin e sistemit do të zhvillohen edukimi dhe trajnimi i forcave, trajnimi i personave përgjegjës në vetëqeverisjen lokale, aktivitete ushtruese dhe aktivitete për ngritjen e vetëdijes së publikut.
Kjo është e rëndësishme sepse një sistem emergjence nuk varet vetëm nga pajisjet që ndodhen në depo. Në momentin e krizës, pajisjet duhet të përdoren nga njerëz që dinë se çfarë të bëjnë.
Edhe një investim i vogël, por interesant: mbrojtja nga rrufeja
Në program janë paraparë 250.000 denarë për rindërtimin e sistemit të mbrojtjes nga shkarkimet atmosferike – instalimit kundër rrufesë në objektin komunal.
Kjo është një masë parandaluese dhe tregon se programi nuk fokusohet vetëm në reagimin pasi të ndodhë një fatkeqësi, por përfshin edhe disa masa për uljen e rrezikut.
Kjo është në përputhje me mënyrën se si Drejtoria për Mbrojtje dhe Shpëtim e përshkruan sistemin e mbrojtjes dhe shpëtimit: ai përfshin masa parandaluese dhe operative për tërmete, përmbytje, zjarre, rrëshqitje dheu dhe fatkeqësi të tjera.
A janë këto rreziqe vetëm teorike?
Jo.
Në vitin 2026, Tetova dhe rajoni i Pollogut janë përballur me disa ngjarje që tregojnë pse përgatitja për emergjenca është çështje konkrete.
Në shkurt 2026, reshjet e mëdha shkaktuan rrëshqitje dheu, shembje gurësh, bodrume dhe rrugë të përmbytura në rajonin e Tetovës. Sipas Qendrës për Menaxhim me Kriza, siç raportoi SDK, një rrëshqitje në rrugën drejt Kodrës së Diellit paraqiste rrezik edhe për objektet e banimit përreth.
Në të njëjtën periudhë, ekipet e Drejtorisë për Mbrojtje dhe Shpëtim ndërhynë në disa komuna, përfshirë Tetovën, për shkak të përmbytjeve dhe daljes së ujërave nga shtrati.
Edhe tërmetet janë një rrezik real. Më 10 shkurt 2026, një tërmet me magnitudë lokale 4.6 me epiqendër në Kosovë u ndje në Tetovë, Gostivar dhe Shkup, sipas Observatorit Sizmologjik të Fakultetit të Shkencave të Natyrës dhe Matematikës në Shkup dhe raportimit të MIA-s.
Pra, kur Komuna planifikon para për mbrojtje dhe shpëtim, nuk bëhet fjalë për një skenar hipotetik.
Tetova tashmë ka edhe forcat territoriale për mbrojtje dhe shpëtim
Në shkurt 2026, Këshilli i Komunës së Tetovës miratoi vendimin për formimin e forcave territoriale për mbrojtje dhe shpëtim, si dhe u formua shtabi komunal për mbrojtje dhe shpëtim.
Sipas raportimit të Portalb, këto struktura lidhen me reagimin ndaj rreziqeve si rrëshqitjet e dheut, tërmetet dhe përmbytjet.
Edhe vetë Komuna e Tetovës e përshkruan Sektorin për Mbrojtje dhe Shpëtim si strukturë që ndjek mundësinë e paraqitjes së krizave, propozon mjetet që duhet të ndahen nga buxheti dhe përgatit programe për shpëtim dhe reagim ndaj fatkeqësive.
Kjo do të thotë se ekziston edhe struktura institucionale që duhet të menaxhojë këtë pjesë të sistemit.
Por ka një pyetje të madhe: sa është realizuar realisht?
Këtu dokumentet publike bëhen më pak të qarta.
Programi tregon çfarë është planifikuar për vitin 2026 dhe sa para janë paraparë për secilin aktivitet.
Por nga dokumenti i programit nuk mund të konkludohet vetvetiu se sa nga 31.005.080 denarët janë shpenzuar realisht deri tani, cilat pajisje janë blerë, cilat strehimore janë rinovuar ose sa trajnime janë zhvilluar.
Kjo është një dallim i rëndësishëm në financat publike:
Buxheti tregon planin.
Raporti financiar tregon realizimin.
Në artikujt e radhës do të sjellim më shumë detaje se sa nga këto para janë realizuar deri tani gjatë këtij viti, cilat shpenzime janë bërë dhe çfarë mund të verifikohet nga dokumentet publike.
Dhe për një qytetar, të dyja janë të nevojshme.
Vetë programi parashikon që zbatimi të ndiqet nga Komuna në bashkëpunim me Shtabin Komunal për Mbrojtje dhe Shpëtim, Drejtorinë për Mbrojtje dhe Shpëtim, Qendrën për Menaxhim me Kriza dhe organet e Këshillit të Komunës.
Çfarë do të ishte interesante të dinte publiku?
Për një sistem të mirë të transparencës, qytetarët duhet të mund të shohin jo vetëm shumën prej 31 milionë denarësh, por edhe çfarë u bë me të.
Për shembull: cilat strehimore janë kontrolluar dhe mirëmbajtur? Sa nga 30 milionë denarët janë shpenzuar? Çfarë pajisjesh janë blerë? Sa prej 42 pjesëtarëve janë pajisur me pajisjet e planifikuara? Sa trajnime dhe ushtrime janë zhvilluar? A është realizuar rindërtimi i sistemit kundër rrufesë? Dhe sa para kanë mbetur të pashpenzuara?
Këto janë pyetje që nuk kanë të bëjnë vetëm me transparencën financiare.
Kanë të bëjnë me sigurinë e qytetarëve.
Një buxhet që shihet vetëm kur ndodh katastrofa
Buxheti për mbrojtje dhe shpëtim është ndryshe nga shumë shpenzime të tjera publike.
Nëse një rrugë ndërtohet, qytetari e sheh.
Nëse një park rregullohet, qytetari e përdor.
Por nëse paratë për mbrojtje dhe shpëtim janë shpenzuar mirë, rezultati më i rëndësishëm mund të jetë diçka që nuk ndodh: një ndërtesë që nuk dëmtohet, një person që shpëtohet më shpejt, një rrëshqitje që parandalohet ose një ekip që arrin i pajisur në vendin e duhur.
Prandaj, 31 milionë denarët e planifikuar për vitin 2026 nuk duhet të shihen vetëm si një shifër në buxhet.
Ato janë një investim i planifikuar për mënyrën se si Tetova do të reagojë kur një rrezik real të kthehet në emergjencë.
Dhe pyetja që mbetet për publikun është shumë konkrete:
Nëse nesër ndodh një përmbytje, zjarr, tërmet apo rrëshqitje dheu – sa prej përgatitjeve që janë paguar nga buxheti do të jenë realisht funksionale?
Kjo është ajo që duhet të tregojë raporti i realizimit.
Autori: Angel Stojanovski
Ky aktivitet mbështetet nga Iniciativa për Demokraci Dixhitale CIVICUS (DDI)