Данокот што го плаќаме за имотот, локалните такси и другите давачки се дел од средствата со кои Општина Тетово ги финансира своето работење и јавните услуги. Но колку средства собира Општината, од каде доаѓаат и каде одат потоа?
Кога зборуваме за финансиите на една општина, важно е да направиме разлика меѓу приходите што Општината ги собира сама и средствата што доаѓаат од други извори, како трансфери од централната власт, донации и дотации.
Според официјалниот Буџет на Општина Тетово за 2026 година, вкупните планирани приходи во билансот на приходи изнесуваат 2.749.527.606 денари. Од нив, 325.062.703 денари се планирани како даночни приходи.
Тоа значи дека даночните приходи сочинуваат околу 11,8% од вкупните приходи прикажани во буџетот за 2026 година.
Од каде доаѓаат даночните приходи?
Најголемиот дел од даночните приходи на Општина Тетово се поврзани со даноците на имот.
За 2026 година се планирани 178.737.618 денари од даноци на имот, додека 43.703.306 денари се планирани од данок на доход, добивка и капитални добивки, а 102.621.781 денари од даноци на специфични услуги. Вкупно, овие категории изнесуваат 325.062.703 денари. Овие податоци се дел од официјалниот биланс на приходи на Општина Тетово.
Тоа значи дека повеќе од половина од планираните даночни приходи за 2026 година доаѓаат од даноците на имот.
Данокот на имот е една од главните локални обврски на граѓаните и деловните субјекти. Општината има и финансиски обрасци и услуги поврзани со даноците, меѓу кои и пријави за утврдување на данок на имот и пријави за пренос, подарок или наследување на недвижен имот.
Но каде одат овие пари?
Тука е важно да се разбере дека данокот што го плаќа еден граѓанин не е директно поврзан со еден конкретен проект.
Откако ќе се соберат, овие приходи стануваат дел од општинскиот буџет и потоа, заедно со другите извори на финансирање, се користат за програмите и услугите што се во надлежност на Општината.
Тука спаѓаат одржувањето и изградбата на локалните патишта, јавното осветлување, одржувањето на јавните површини, парковите и зеленилото, управувањето со отпадот, комуналните услуги, заштитата на животната средина, урбанистичкото планирање и други локални активности. Во зависност од надлежностите и начинот на финансирање, општинскиот буџет поддржува и области како образованието, културата, спортот и локалниот развој.
Самата Општина Тетово има посебни единици за буџетска координација и буџетска контрола, кои го следат извршувањето на буџетот, договорите, обврските и расходите.
Дали Општината се финансира само од даноци?
Не.
Ова е една од најважните работи што треба да ги разбереме кога читаме општински буџет.
Во 2026 година, покрај 325 милиони денари даночни приходи, буџетот вклучува и неданочни и капитални приходи, трансфери и донации. Само кај трансферите и донациите, официјалниот документ предвидува повеќе од 2,3 милијарди денари вкупни приходи во оваа категорија.
Затоа, кога ќе видиме општинска инвестиција од неколку милиони денари, не можеме автоматски да кажеме дека таа е финансирана само од даноците што ги плаќаат граѓаните.
За да разбереме каде одат парите, треба да го следиме изворот на финансирање, буџетската ставка и реализацијата на расходот.
Колку успешно се собираат даноците?
Постои интересен податок од 2025 година.
Во март 2026 година, МИА извести дека, според градоначалникот на Тетово, реализираните приходи од данокот на имот во 2025 година го надминале планираното за околу 20%. Според неговата изјава, биле реализирани 120% од планираните приходи од овој извор.
Ова е позитивен показател за наплатата на сопствените приходи. Но треба да се направи важна разлика: наплатата на парите не е исто што и нивното трошење.
Ако Општината собрала повеќе даноци од планираното, следното прашање е: колку од тие средства биле потрошени и за што?
Што треба да види граѓанинот?
За еден граѓанин не е доволно само да знае колкав данок треба да плати.
Треба да може да го следи патот на парите: колку било планирано да се собере, колку реално е собрано, во која буџетска ставка се евидентирани средствата, колку е потрошено и каков конкретен резултат е постигнат.
Затоа транспарентноста на буџетот не завршува со објавување документ со бројки.
Советот на Општина Тетово го донесува буџетот и годишната сметка, а Општина Тетово наведува дека Советот ги усвојува и извештаите за реализација на буџетот.
Затоа за граѓанинот постојат две различни прашања:
Колку пари биле планирани?
и
Колку пари реално биле потрошени?
Разликата меѓу овие две бројки често е најважниот дел од приказната за јавните финансии.
Каде одат моите пари?
Краткиот одговор е: парите од локалните даноци влегуваат во буџетот на Општината и, заедно со другите извори на финансирање, се користат за јавни услуги, програми и инвестиции.
За 2026 година, Општина Тетово планирала 325.062.703 денари даночни приходи, од кои 178.737.618 денари од даноци на имот.
Но најважното прашање за граѓанинот не е само:
„Колку наплати Општината?“
Туку:
„Колку од овие пари се претворија во конкретни услуги и инвестиции за граѓаните?“
Токму тоа треба да ни го овозможи јавната транспарентност да го провериме.
Автор: Ангел Стојановски
Оваа активност е поддржана од Иницијативата за дигитална демократија CIVICUS (DDI)