Транспарентноста на локалната власт не се мери само според бројот на објавени документи. Таа подразбира граѓаните навремено да добиваат информации, да разберат како се трошат јавните средства и да учествуваат во донесувањето одлуки. Индексот на отвореност 2026, подготвен од Фондацијата Метаморфозис и Рурална коалиција, претставува основа за разгледување на овие прашања и во Општина Тетово.
Што покажуваат националните податоци?
Истражувањето спроведено од 1 февруари до 30 јуни 2026 година утврди просечна отвореност од 39%, наспроти 40% во 2025 година. Само 15 од 81 единица на локалната самоуправа постигнале резултат над 50%. Ова укажува на потреба од континуирано подобрување на информирањето и отчетноста.
| Година | Просечна одговорност |
| 2025 | 40% |
| 2026 | 39% |
Тетово во контекст на Полошкиот Регион
Според презентираните резултати, Полошкиот Регион има најниско ниво на отвореност меѓу планските региони. Во овој контекст, оценувањето на Тетово е особено значајно како урбан центар на регионот. Сепак, поединечниот резултат на Тетово не е потврден во користените извори, па затоа не му припишуваме непроверен процент или ранг.
Блиските општини Боговиње (11%) и Врапчиште (14%) имаат ниски резултати, додека Кичево достигнува 58%. На национално ниво Крива Паланка има 73%, Берово 69%, а Демир Хисар 68%. Овие разлики покажуваат дека институционалната отвореност не е однапред одредена од големината или географската положба на општината.
| Општина / референца | Индекс 2026 |
| Крива Паланка | 73% |
| Берово | 69% |
| Демир Хисар | 68% |
| Кичево | 58% |
| Национален просек | 39% |
| Врапчиште | 14% |
| Боговиње | 11% |
| Тетово | Поединечниот резултат не е потврден |
Што треба да се анализира во Тетово?
Индексот ги опфаќа транспарентноста, интегритетот, пристапноста и свесноста на институциите. За Тетово, локалната анализа треба да утврди дали буџетот, финансиските извештаи, јавните набавки, дневниот ред и одлуките на Советот редовно се објавуваат во пребарливи формати и на службените јазици. Подеднакво важно е дали јавните консултации се одржуваат пред донесувањето одлуки и дали општината ги објавува одговорите на граѓанските предлози.
Практиките на општините со повисоки резултати нудат можности за споредба, но не и автоматски решенија. На септемврискиот форум се дискутираше за редовно ажурирање на општинските веб-страници, буџетски консултации и дигитални канали за комуникација. Тетово може да ги разгледа овие практики и да ги приспособи на потребите на жителите.
Од документи до граѓанско учество
Напорите на Граѓанската алијанса за развој да им ги доближи локалните документи и одлуки на младите преку дигитални алатки и вештачка интелигенција може да ја надополнат институционалната транспарентност. Но, секоја таква алатка зависи од објавувањето точни, целосни и ажурирани податоци од самата општина. Вистинската отвореност значи граѓанинот не само да прочита одлука, туку и да постави прашање и да учествува во процесот пред нејзиното усвојување.
Заклучок
За Тетово, Индексот на отвореност 2026 треба да биде поттик за мерливо следење на документите, информативните услуги и јавните консултации. Споредбата со другите општини има вредност кога се претвора во конкретни чекори, а напредокот се документира со проверливи податоци.
Извори
- Што општините во РСМ се обидуваат да сокријат од граѓаните, открива Индексот на отвореност
- Индекс на отвореност 2026: Нема значаен напредок во транспарентноста на општините во Република Македонија кон граѓаните
- Индекс на отвореност 2026: Нема значаен напредок во отвореноста на општините кон своите граѓани
- Од Отворена Општина До Активна Заедница
Автор: Ангел Стојановски
Оваа активност е поддржана од Иницијативата за дигитална демократија CIVICUS (DDI)