Transparenca e pushtetit lokal nuk matet vetëm me numrin e dokumenteve të publikuara. Ajo lidhet me mundësinë që qytetarët të gjejnë informacione në kohë, të kuptojnë shpenzimet publike dhe të marrin pjesë në vendimmarrje. Indeksi i Hapjes 2026, i përgatitur nga Fondacioni Metamorfozis dhe Koalicioni Rural, ofron një bazë për të shqyrtuar këto çështje edhe në Komunën e Tetovës.
Çfarë tregojnë të dhënat kombëtare?
Hulumtimi i zhvilluar nga 1 shkurti deri më 30 qershor 2026 regjistroi një mesatare kombëtare prej 39%, krahasuar me 40% në vitin 2025. Vetëm 15 nga 81 njësitë e vetëqeverisjes lokale arritën mbi 50%. Kjo tregon nevojën për përmirësim të vazhdueshëm të praktikave të informimit dhe llogaridhënies.
| Viti | Hapja mesatare |
| 2025 | 40% |
| 2026 | 39% |
Tetova në kontekstin e Pollogut
Sipas prezantimit të Indeksit, Pollogu është rajoni planor me nivelin më të ulët të hapjes. Në këtë kontekst, vlerësimi i Tetovës ka rëndësi të veçantë si qendër urbane e rajonit. Megjithatë, rezultati individual i Tetovës nuk është verifikuar në burimet e përdorura këtu; për këtë arsye nuk i caktojmë asaj një përqindje apo renditje të pasigurt.
Komunat e afërta Bogovinë (11%) dhe Vrapçisht (14%) paraqesin rezultate të ulëta, ndërsa Kërçova arrin 58%. Në nivel vendi, Kriva Pallanka ka 73%, Berova 69% dhe Demir Hisari 68%. Këto dallime tregojnë se hapja institucionale nuk është një rezultat i paracaktuar nga madhësia ose pozita gjeografike e komunës.
| Municipality / reference | Index 2026 |
| Kriva Pallanka | 73% |
| Berova | 69% |
| Demir Hisari | 68% |
| Kërçova | 58% |
| Mesatarja kombëtare | 39% |
| Vrapçishti | 14% |
| Bogovinје | 11% |
| Tetovа | Rezultati individual nuk u verifikua |
Çfarë duhet të shqyrtohet në Tetovë?
Indeksi vlerëson transparencën, integritetin, qasshmërinë dhe ndërgjegjësimin institucional. Për Tetovën, analiza lokale duhet të shqyrtojë nëse buxheti, raportet financiare, prokurimet, rendi i ditës dhe vendimet e Këshillit publikohen rregullisht, në formate të kërkueshme dhe në gjuhët zyrtare. Po aq e rëndësishme është të vlerësohet nëse konsultimet publike mbahen para marrjes së vendimeve dhe nëse komuna publikon përgjigje ndaj propozimeve të qytetarëve.
Praktikat e komunave me rezultate më të larta ofrojnë pika krahasimi, jo zgjidhje automatike. Në forumin e shtatorit u diskutuan përditësimi i rregullt i faqeve komunale, konsultimet për buxhetin dhe kanalet digjitale të komunikimit. Tetova mund t’i analizojë këto praktika dhe t’i përshtatë sipas nevojave të banorëve.
Nga dokumentet te pjesëmarrja qytetare
Përpjekjet e Aleancës Qytetare për Zhvillim për t’ua bërë të rinjve më të kuptueshme dokumentet dhe vendimet lokale përmes mjeteve digjitale dhe inteligjencës artificiale mund të plotësojnë transparencën institucionale. Megjithatë, çdo mjet i tillë varet nga publikimi i të dhënave të sakta, të plota dhe të përditësuara nga vetë komuna. Hapja reale do të thotë që qytetari jo vetëm të lexojë një vendim, por të ketë mundësi të parashtrojë pyetje dhe të ndikojë në procesin para miratimit të tij.
Përfundim
Për Tetovën, Indeksi i Hapjes 2026 duhet të shërbejë si nxitje për një monitorim të matshëm të dokumenteve, shërbimeve të informimit dhe konsultimeve publike. Krahasimi me komunat e tjera ka vlerë kur kthehet në hapa konkretë dhe kur përparimi dokumentohet me të dhëna të verifikueshme.
Burimet
- Çfarë tentojnë të fshehin komunat në RMV nga sytë e qytetarëve tregon Indeksi i Hapjes
- Indeksi i hapjes 2026: Nuk ka përparim të rëndësishëm në transparencën e komunave në RMV ndaj qytetarëve
- Indeksi i Hapjes 2026: Asnjë përparim i rëndësishëm në hapjen e bashkive ndaj qytetarëve të tyre
- Nga Komunë E Hapur Drejt Një Komuniteti Aktiv
Autori: Angel Stojanovski
Ky aktivitet mbështetet nga Iniciativa për Demokraci Dixhitale CIVICUS (DDI)